NỘI THẤT GẮN CẢM XÚC: VÌ SAO GEN Z CHỌN ĐỒ CŨ/ĐỒ THANH LÝ THAY VÌ ĐỒ MỚI?

Có một cảnh tượng ngày càng phổ biến ở các khu chung cư và căn hộ cho thuê tại Hà Nội và TP.HCM: những căn phòng của người 22-28 tuổi với chiếc ghế gỗ cũ mua từ hội nhóm Facebook, một chiếc đèn bàn từ thập niên 80 tìm được ở chợ đồ cũ Đặng Thùy Trâm, vài cuốn sách bìa ố vàng xếp trên kệ bên cạnh cây xanh nhỏ và một chiếc bàn gỗ có vết trầy mà chủ nhân hoàn toàn không có ý định sơn lại.

Không phải vì họ không đủ tiền mua đồ mới. Mà vì họ không muốn. Gen Z đang viết lại cách người ta nghĩ về giá trị của đồ vật trong không gian sống. Và để hiểu tại sao, cần hiểu thế giới họ lớn lên đã tạo ra họ như thế nào.

Thế hệ lớn lên giữa quá nhiều thứ mới

Gen Z (sinh từ khoảng 1997 đến 2012) là thế hệ đầu tiên lớn lên trong môi trường mà mọi thứ đều có thể mua trực tuyến, giao trong 24 giờ, trả về trong 7 ngày nếu không thích. Thời trang nhanh. Đồ ăn nhanh. Nội thất nhanh. Một chiếc bàn lắp trong 2 tiếng, dùng 3 năm rồi vứt khi chuyển nhà vì chở đi cũng tốn hơn mua cái mới.

Họ lớn lên trong sự thừa mứa lựa chọn nhưng lại cảm thấy ngày càng ít gắn bó với những thứ mình đang có. Và ở một thời điểm nào đó, một bộ phận không nhỏ trong số họ bắt đầu phản ứng với điều đó.

Theo báo cáo xu hướng mùa thu 2025 của Pinterest, Gen Z đang dần xa rời nội thất sản xuất hàng loạt và tìm đến những món đồ có tính cách và câu chuyện riêng. Số liệu tìm kiếm phản ánh rõ: từ khóa “đồ thrifted trong bếp” tăng hơn 1000%, “trang trí nhà từ đồ cũ” tăng gần 300% trong cùng giai đoạn.

Không phải vì hoàn cảnh. Không hoàn toàn vì môi trường. Vì cái gì?

Khi người lớn hơn nhìn vào việc Gen Z mua đồ cũ, phản ứng đầu tiên thường là “chắc vì tiết kiệm tiền” hoặc “thế hệ này quan tâm môi trường”. Cả hai đều đúng một phần nhưng không phải lý do cốt lõi.

Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Hành vi Người tiêu dùng năm 2025 cho thấy Gen Z xem xét tính bền vững môi trường ít quan trọng hơn so với kỳ vọng ban đầu khi lý giải lý do chọn mua đồ thanh lý. Yếu tố trải nghiệm và cảm xúc trong quá trình khám phá và mua sắm mới là động lực chính.

Theo báo cáo của một nền tảng mua bán đồ cũ lớn tại Mỹ năm 2025, 54% Gen Z cho biết họ chọn xem đồ thanh lý trước khi xem xét đồ mới. Nhưng khi hỏi sâu hơn lý do, câu trả lời không phải là “để tiết kiệm” hay “để bảo vệ môi trường”. Câu trả lời phổ biến nhất xoay quanh ba từ: độc đáo, câu chuyện, và bản sắc.

Đồ vật như ngôn ngữ bản sắc: Khi căn phòng của bạn nói lên bạn là ai

Với Gen Z, nội thất không chỉ là chức năng. Đó là bản sắc, lối sống và cộng đồng, tất cả được lọc qua lăng kính của thời đại số. Một chiếc ghế mua từ showroom là chiếc ghế ai cũng có thể mua. Một chiếc ghế gỗ cũ tìm được ở chợ đồ cũ sau hai tiếng lùng sục, mang về sơn lại màu bạc hà và đặt cạnh cây monstera là thứ chỉ có mình bạn có. Và trong một thế giới mà mọi thứ đều có thể nhân bản, tính không thể nhân bản trở thành thứ đắt giá nhất.

Với Gen Z, đồ thanh lý không phải là lựa chọn thứ hai mà là “huy hiệu” của gu thẩm mỹ. Đồ nghệ thuật từ chợ trời và đồ cũ tìm được trực tuyến tạo ra những căn phòng có chiều sâu và ký ức. Mỗi món đồ mang theo một cuộc đời trước của nó, thêm vào sự chân thực không thể mua được khi mua mới. Đây là cách tiếp cận chống tiêu dùng nội thất nhanh, ủng hộ câu chuyện của chính mình.

Không phải ngẫu nhiên mà Gen Z là thế hệ gắn bó nhất với việc chia sẻ không gian sống trên mạng xã hội. Căn phòng của họ là phông nền cho video ngắn, cho ảnh đăng mạng, cho cuộc gọi video. Và một căn phòng với đồ thanh lý được chọn lọc kỹ lưỡng kể một câu chuyện thú vị hơn rất nhiều so với một căn phòng được bày biện từ danh mục nội thất đại trà.

“Vật gắn cảm xúc” là gì và tại sao nó quan trọng với người trẻ?

Trong tâm lý học tiêu dùng, có một khái niệm gọi là sự gắn bó cảm xúc với đồ vật. Trong 25 năm qua, thiết kế cảm xúc đã trở thành một hướng tiếp cận quan trọng để hiểu cách sản phẩm tạo ra kết nối với người dùng. Tạo ra sự kết nối cảm xúc giúp tăng sự gắn bó, giảm khả năng người dùng bỏ sản phẩm sớm và từ đó đóng góp vào tính bền vững lâu dài.

Nói một cách đơn giản hơn: chúng ta không vứt bỏ những thứ chúng ta có cảm xúc với. Và chúng ta khó có cảm xúc với những thứ giống hệt nhau, được sản xuất hàng loạt, không có lịch sử.

Một chiếc ghế gỗ tìm được ở chợ đồ cũ mang theo câu hỏi: ai đã ngồi trên chiếc ghế này trước đây? Nó đến từ đâu? Tại sao nó có vết trầy đó ở chân ghế? Những câu hỏi này không có câu trả lời, nhưng chính sự tồn tại của chúng tạo ra kết nối. Chiếc ghế có lịch sử. Và khi bạn mang nó về nhà, bạn trở thành một phần của lịch sử đó.

Các thế hệ trẻ ngày nay mua nội thất vì lý do cảm xúc, không hoàn toàn vì lý do chức năng. Ngôi nhà không còn là khoản đầu tư dài hạn đơn thuần, mà là điểm neo cảm xúc trong cuộc sống bận rộn và nhiều biến động.

Phản biện trung thực: Không phải tất cả Gen Z đều làm điều này

Trước khi đi xa hơn, cần nói thẳng một điều: dù tất cả những lý do trên đều hấp dẫn, chúng ta không có đủ số liệu để khẳng định mọi người Gen Z đều đang lùng sục tủ của bà ngoại để lấy đồ. Người trẻ có thể đang tìm kiếm đồ cũ trên mạng và duyệt qua các lựa chọn, nhưng điều đó không nhất thiết dẫn đến hành vi mua sắm thực tế.

Thực tế phức tạp hơn: một bộ phận Gen Z mua đồ thanh lý vì thực sự tin vào những giá trị kể trên. Một bộ phận khác theo trào lưu vì nó trông đẹp và dễ đăng mạng. Một bộ phận khác chỉ đang tìm đồ rẻ. Và phần lớn vẫn mua đồ mới đại trà vì tiện lợi, dù họ nói rằng họ quan tâm đến bền vững.

Điều đó không làm cho xu hướng này kém thật. Nó chỉ có nghĩa là xu hướng phức tạp hơn một câu chuyện truyền thông đơn giản về “thế hệ Gen Z thay đổi ngành nội thất”.

Điều này có nghĩa gì với thị trường nội thất Việt Nam?

Tại Việt Nam, thị trường đồ cũ và đồ thanh lý đang hình thành theo những cách thú vị. Các hội nhóm mua bán đồ nội thất cũ tại TP.HCM và Hà Nội có hàng trăm nghìn thành viên và hoạt động sôi nổi. Một số chợ trời cuối tuần như khu đồ cũ Nguyễn Thái Bình, khu đồ cổ Lê Công Kiều (TP.HCM) hay phố đồ cũ Hoàng Hoa Thám (Hà Nội) ngày càng thu hút người trẻ. Các nền tảng video ngắn gần như hàng ngày có những clip khám phá đồ nội thất cũ đang nhận hàng triệu lượt xem.

Thị trường bán lại đồ nội thất trực tuyến toàn cầu đạt 34 tỷ đô la Mỹ năm 2023 và được dự báo tăng lên 56 tỷ đô la vào năm 2030, phản ánh sự dịch chuyển căn bản trong hành vi tiêu dùng: từ lựa chọn đồ dùng một lần sang đầu tư có chủ đích vào những món đồ có giá trị lâu dài.

Với các doanh nghiệp nội thất, xu hướng này đặt ra câu hỏi quan trọng: thay vì cạnh tranh với đồ cũ về tính “có câu chuyện”, họ có thể học gì từ lý do người trẻ tìm đến đồ thanh lý?

Câu trả lời nằm ở chỗ: người trẻ không chỉ mua đồ. Họ mua câu chuyện, mua tính độc bản, mua cảm giác được lựa chọn chứ không phải được phục vụ một danh mục có sẵn. Đây là điều mà đồ nội thất mới hoàn toàn có thể cung cấp, nếu doanh nghiệp đầu tư vào thiết kế có chiều sâu, sản phẩm giới hạn số lượng, và truyền thông minh bạch về quá trình làm ra sản phẩm.

Những gì bạn có thể học từ Gen Z về cách chọn đồ nội thất

Dù bạn không phải Gen Z hay không có ý định lùng sục chợ đồ cũ, có một vài nguyên tắc từ cách tiếp cận này đáng áp dụng cho bất kỳ ai đang thiết kế không gian sống:

Chọn ít hơn nhưng gắn bó hơn. Thay vì mua nhanh, mua nhiều, dành thời gian để tìm đúng món đồ bạn thực sự muốn sống cùng trong nhiều năm. Sự cẩn thận trong lựa chọn tự nó đã tạo ra gắn kết.

Để không gian phản ánh lịch sử của bạn. Một chiếc khung ảnh cũ của gia đình, một cuốn sách cũ của bố, một chiếc bát gốm mua từ chuyến đi… những thứ này tạo ra chiều sâu cho không gian sống mà không có danh mục nội thất nào có thể bán cho bạn.

Không cần đồng bộ hoàn toàn. Một không gian có chút “gãy” về phong cách, một vài món đồ không khớp hoàn hảo nhưng mỗi thứ đều có lý do tồn tại, thường trông thú vị và thật hơn nhiều so với một căn phòng được bày biện đồng bộ từ một bộ danh mục.

Kết luận

Gen Z không đang từ chối đồ mới. Họ đang từ chối sự vô danh. Họ muốn sống trong không gian kể một câu chuyện về mình, không phải không gian chứng minh họ có thể mua đủ loại đồ đúng xu hướng.

Đây là phản ứng với văn hóa tiêu dùng quá đà trong những năm gần đây. Về bản chất, đó là việc đối mặt với sự gắn bó cảm xúc và văn hóa với đồ vật vật chất, và đưa ra những lựa chọn phản ánh một lối sống chậm hơn, có nền tảng hơn.

Và thú vị là, nguyên tắc đó không chỉ hợp lý cho thế hệ 22 tuổi. Nó hợp lý cho bất kỳ ai muốn sống trong không gian cảm thấy là của mình, không phải của ai khác.

Bạn muốn tạo ra một không gian vừa có cá tính riêng vừa không cần phải lùng sục hết chợ đồ cũ? Chúng tôi có thể giúp bạn tìm ra sự cân bằng đó, giữa đồ mới và đồ cũ, giữa đồng bộ và độc đáo.